Yazar Tıkanıklığı Nasıl Aşılır? Amy Fusselman Tiyatroya Gitmeyi Öneriyor

Yazar tıkanıklığı nasıl aşılır sorusuna verilen yanıtlar genellikle daha çok yazmak, serbest yazı egzersizleri yapmak ya da yazma saatini değiştirmek gibi masa başı önerilerle sınırlı kalıyor. Amerikalı yazar Amy Fusselman ise bambaşka bir yöntem öneriyor. Yeni romanı Cloud Six yakın zamanda yayımlanan Fusselman, Literary Hub‘ın yazarlık bülteninde yayımlanan yazısında düzenli olarak tiyatroya gitmenin yazma pratiğinin önemli bir parçası haline geldiğini anlatıyor.

Kulağın duymadığını ses üretemez

Fusselman, çıkış noktası olarak Fransız kulak burun boğaz uzmanı Alfred Tomatis’in bir teorisini hatırlatıyor. Tomatis’e göre ses, kulağın duyamadığı şeyi üretemez. Fusselman bu fikrin, bir sanatçının gerçekten yeni bir şey yaratmasının neden bu kadar zor olduğunu açıkladığını düşünüyor. Yazar olarak kendini zaman zaman kapalı bir sistemin içinde hissettiğini, yalnızca daha önce maruz kaldığı şeylerin sınırları içinde üretebildiğini söylüyor.

Fusselman’ın yazarken aradığı şeyi kendisi ölü bölgeler olarak adlandırıyor. Bunlar, yazarın farkında olmadan taşıdığı ve hiç sorgulamadığı fikirlerin bulunduğu alanlar. Bu bölgeleri bulmak kolay değil ve Fusselman’a göre işe yarayan yöntemlerden biri, yazı dışında başka bir sanat dalını incelemek.

Tiyatro yazara ne öğretir?

Fusselman tiyatronun yazar için birkaç somut avantajı olduğunu düşünüyor. Bunlardan ilki pratiklik. Bir kitabı bitirmek günler ya da haftalar alabilirken, tiyatro koltuğunda üç saatten kısa bir sürede başka birinin olay örgüsü, karakter, diyalog ve mekân üzerine tamamlanmış fikirlerine tanık olmak mümkün.

İkinci avantaj seyirci. Fusselman, sahnedekiler ilgisini çekmediğinde seyirciyi izlemekten de hoşlandığını söylüyor ve seyircinin yalan söylemediğini hatırlatıyor. Bir anlatı kuran kişi için, hikâye ilerlerken insanların verdiği anlık tepkileri gözlemlemek son derece öğretici olabilir.

Üçüncüsü ise öğrenci kalabilmek. Fusselman tiyatro uzmanı olmaya çalışmadığını, merakını açık tutmaya çalıştığını söylüyor. Bu tavrı okumaya da taşıdığını, böylece kitaplar karşısında daha az huysuz ve sabırsız olduğunu anlatıyor.

Yanal düşünmek ve daha cesur dünya kurmak

Tiyatro Fusselman’a kendine daha ilginç sorular sorma imkânı da veriyor. Bir roman bir performans mıdır? Fusselman bu soruya evet diyor, ama ne tür bir performans olduğunu henüz çözemediğini de kabul ediyor. Bu tür soruları düşünmenin, Cloud Six için dünya kurarken daha cesur olmasına yardım ettiğine inanıyor.

Sahnede ilham verici bir şey gördüğünde, onu dille nasıl yeniden kurabileceğini düşünmeye zorladığını söylüyor. Bir oyun onu derinden etkilediğinde ise kendi işinin neler yapabileceğine dair anlayışının genişlediğini anlatıyor. Fusselman bu yıl Nature Theater of Oklahoma’nın avangart işi Victory Over the Sun‘dan Florentina Holzinger’in Tanz‘ına, ırk üzerine bir komediden tek kişilik bir palyaço gösterisine kadar çok farklı oyunlar izlediğini belirtiyor. Okurken güçlü tercihleri olsa da söz konusu sahne olduğunda neredeyse her şeye gittiğini söylüyor.

Tiyatro yoksa ne yapmalı?

Fusselman, New York’ta üç ayrı alternatif tiyatronun bulunduğu bir sokakta yaşadığı için şanslı olduğunun farkında. Güçlü bir tiyatro sahnesi olmayan bir yerde yaşayanlara ise asıl meselenin tiyatro olmadığını hatırlatıyor. Önemli olan, sevdiğiniz ve yazı olmayan herhangi bir şeyi incelemek. Bu bir konser, bir sergi, bir dans gösterisi ya da bir maç olabilir.

Türkiye’de şehir ve devlet tiyatrolarının yanı sıra büyük şehirlerde giderek çoğalan alternatif sahneler, bu yöntemi denemek isteyen yazarlar için ulaşılabilir bir başlangıç noktası sunuyor.

Atölye notu: Tiyatro defteri alıştırması

• Ayda en az bir kez, normalde seçmeyeceğiniz türde bir oyuna ya da gösteriye gidin.
• Oyun sırasında ya da hemen sonrasında sizi şaşırtan bir sahneyi, bir diyalog kurgusunu ya da bir geçişi not edin.
• Seyircinin güldüğü, sessizleştiği ya da sıkıldığı anları kaydedin ve bunun nedenini düşünün.
• Etkilendiğiniz bir sahneyi, yalnızca dil kullanarak kısa bir düzyazı parçası olarak yeniden yazmayı deneyin.
• Kendinize Fusselman’ın sorusunu sorun: Yazdığım metin nasıl bir performans?

[Son güncelleme: Ocak 2026]
Kaynak: Amy Fusselman, “Got Writer’s Block? Go to the Theater!”, Literary Hub, 25 Eylül 2026.